z ostatniej chwili
W dniu 18 czerwca 2024 r. biuro ewidencji ludności czynne w godzinach od 7:00 do godziny 11:00. Skrócenie czasu pracy spowodowane jest przyczynami technicznymi. Uprzejmie informuję, że od dnia 13 czerwca 2024 roku do dnia 31 sierpnia 2024 roku Urząd Gminy Mszana Dolna będzie czynny od poniedziałku do piątku w godzinach od 7.00 do 15.00 Kasa urzędu czynna: Wtorek: 8:00-12:00 Środa: 13:00-15:00 Czwartek: 8:00-12:00 Wpłaty dokonać można w każdej placówce BS Mszana Dolna – bez prowizji
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej Rozumiem
Powiększ: A A A
A A A A A
Biuletyn informacji publicznejCyberbezpiecznyWybory uzupełniającetransmisjadostępnośćOtwórz się na pomocProfilaktyka jodowaStrategia terytorialnawyposazeniekoronawirusstudiumrodoJak zatwić sprawęOgłoszenia WójtaProgram Czyste PowietrzeDziedzictwoCała naprzód IIPlan zagospodarowania przestrzennego - interaktywna mapaProfil zaufanyinterpelacjeostrzezenia meteocyfrowa gminaremont kwateryJustyna Kowalczykgmina w obiektywie.htmlGaleria zdjęćznpOdkryj Beskid WyspowyObrona cywilnae-urzadkanalizacjadeklaracjaDostępnośc aplikacjiinformacje-do-banerow/datacje-z-budzetu-panstwasdsUrząd statystycznyBudowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości Raba Niżna - etap IIIjakości powietrzaEkointerwencja

Orkan Władysław - Franciszek Ksawery Smreczyński


Urodził się 27 lipca 1875 roku w Koninkach koło Poręby Wielkiej na tzw. Starmachowskim Groniu, w kurnej chacie pod wzgórzem, które nazywa się "Pustka”. Pochodził z ubogiej rodziny; jego rodzice mieli kilka morgów gruntu i drewnianą chatkę. Miał dwoje rodzeństwa: starszego brata, Stanisława i młodszą siostrę, Mariannę. Życie w warunkach górskich było bardzo ciężkie, toteż wykształcenie zdobył dzięki wielkiej ambicji i wysiłkowi matki. Nauki pobierał najpierw w Szkole Ludowej w Porębie Wielkiej, potem w szkole OO. Cystersów w Szczyrzycu, a następnie w gimnazjum św. Jacka w Krakowie. Był bardzo związany ze swoją wsią rodzinną; gospodarował na ojcowiźnie i tam pisał. Często przebywając w swoich rodzinnych stronach posługiwał się gwarą zagórzańska, którą znał doskonale. Języka literackiego nauczył się dopiero w szkołach. Dlatego gwarę, którą wprowadzał do swoich utworów literackich jest autentyczna i oddaje charakter tamtych czasów.

Jego pierwsze utwory literackie opublikowane zostały w 1898 roku. Było to opowiadanie „Pogrzeb” i dwie nowele. W 1900 ukazało się „Nad Urwiskiem” oraz jego tomiki poetyckie. Najaktywniejszym okresem twórczości Orkana były lata 1900 – 1903. Wtedy ukazała się powieść „Komornicy” i „W Roztokach”, a także dramaty: „Ofiara”, „Wina i Kara” oraz „Franciszek Rakoczy”. W większości swoich tekstów przewijał się związek autora z problematyką przyrody Gorców oraz życiem codziennym ludu zagórzańskiego.
W 1914 roku Orkan został żołnierzem IV pułku Legionów; walczył do roku 1918. Wtedy przeszedł w stan spoczynku. Należy zaznaczyć, że doszedł do rangi kapitana. Po szczęśliwym powrocie z wojska w 1918 roku jego matka ufundowała kapliczkę, która po dzień dzisiejszy stoi koło rodzinnego domu Orkana na Starmachowskim Groniu.

Władysław Orkan zmarł na zawał serca  w 1930 roku w  Krakowie. Pochowany został na starym cmentarzu dla zasłużonych na "Pęksowym Brzysku" w Zakopanem.
Władysław Orkan, jako symbol Ziemi Zagórzańskiej i Gorców, stał się niedługo po swojej śmierci patronem wielu działań i inicjatyw zmierzających do podkreślenia tożsamości tego regionu. W 1934 roku w Nowym Targu odsłonięto jego pomnik. Przed wojną jego imię nadano Ośrodkowi Kultury w Mszanie Dolnej. Staraniem prof. Władysława Szafera na północnych stokach Turbacza utworzono rezerwat przyrody imienia Orkana. Patronuje również muzeum regionalnemu w Rabce, Schronisku PTTK na Turbaczu i wielu szkołom i ulicom w naszym regionie.

Bibliografia: Encyklopedia PWN, Strona WWW wanczyk_d.w.interia.pl

 


Źródło fot. www.zakopane.eu